Cesja roszczenia z sankcji kredytu darmowego: co sprawdzają sądy?

Cesja roszczenia SKD — co sprawdzają sądy? Dokumenty kredytowe i umowa przelewu wierzytelności
Ilustracja redakcyjna wygenerowana przy użyciu AI; nie przedstawia dokumentów klienta ani konkretnego sądu.

Sankcja kredytu darmowego · cesja wierzytelności · orzecznictwo

Stan prawny i faktyczny na 18 listopada 2026 r. · czas czytania ok. 12 min · opracowanie: Redakcja kancelarii Sosnowski

Roszczenie z sankcji kredytu darmowego można sprzedać. Coraz więcej kredytobiorców tak robi, a pozwy przeciwko bankom wnoszą potem spółki, które te roszczenia kupiły. Trybunał Sprawiedliwości UE potwierdził, że taka cesja jest dopuszczalna, ale to nie znaczy, że sądy przyjmują te pozwy bez zastrzeżeń. Pokazujemy, o co banki spierają się w sprawach z cesją, jak sądy oceniają umowy przelewu i z jakim skutkiem kończą się procesy wytaczane przez nabywców roszczeń.
  • Cesja roszczenia z sankcji kredytu darmowego jest zgodna z prawem Unii (wyrok TSUE z 9 października 2025 r., C-80/24).
  • Sądy mimo to badają umowę przelewu: jej formę, przedmiot, cenę i moment zawarcia.
  • Sporne jest, czy oświadczenie o skorzystaniu z sankcji może złożyć nabywca, czy tylko konsument.
  • W badaniu akt 143 spraw zakończonych w 2025 r. i wcześniej nabywcy roszczeń wnieśli ponad trzy czwarte pozwów, a sądy oddaliły powództwo w 97 sprawach.
  • Rządowy projekt (druk sejmowy nr 3299) przewiduje, że cesja nie zmieni sądu właściwego dla sprawy.

Czym jest cesja roszczenia z sankcji kredytu darmowego?

Sankcja kredytu darmowego to uprawnienie z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Jeżeli bank lub firma pożyczkowa naruszyły wskazane w ustawie obowiązki, konsument po złożeniu pisemnego oświadczenia oddaje sam pożyczony kapitał, bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy. Zapłacone już odsetki i koszty objęte skutecznie zastosowaną sankcją mogą stanowić jego wierzytelność wobec kredytodawcy; nie wymaga to wcześniejszego spłacenia całego kapitału.

Cesja, czyli przelew wierzytelności z art. 509 Kodeksu cywilnego, polega na tym, że konsument przenosi tę wierzytelność na inny podmiot, zwykle wyspecjalizowaną spółkę. W zamian dostaje z góry ustaloną kwotę albo udział w tym, co spółka odzyska. Od tej chwili to spółka, a nie konsument, pozywa bank i jest stroną procesu. Jak policzyć, czy taka sprzedaż się opłaca, opisujemy w osobnym poradniku o odkupie roszczenia SKD. Tutaj zajmujemy się tym, co dzieje się później, czyli w sądzie.

Czy cesja roszczenia z sankcji kredytu darmowego jest dopuszczalna? Wyrok TSUE C-80/24

Banki przez lata twierdziły, że roszczenia z sankcji nie da się sprzedać, bo jest to uprawnienie ściśle konsumenckie, a jego przeniesienie na przedsiębiorcę oznaczałoby niedozwolone zrzeczenie się ochrony. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia zapytał o to Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie, w której spółka dochodziła od banku 4 537,45 zł, a konsument miał otrzymać połowę odzyskanej kwoty. Trybunał odpowiedział 9 października 2025 r.

„Artykuł 22 ust. 2 dyrektywy (…) 2008/48/WE (…) należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisom prawa krajowego umożliwiającym konsumentowi zbycie na rzecz osoby trzeciej, która nie jest konsumentem, wierzytelności opartej na naruszeniu prawa przyznanego mu na mocy przepisów prawa krajowego wprowadzających w życie tę dyrektywę.”

TSUE, wyrok z 9 października 2025 r., C-80/24, pkt 1 sentencji

Trybunał uzasadnił to interesem samego konsumenta. Zbycie praw jest, jak napisał, jedną z możliwości, które pozwalają konsumentom bronić się, oszczędzając im „trudności i kosztów mogących zniechęcić ich do podejmowania osobistych działań wobec danego przedsiębiorcy” (pkt 29). Zakaz cesji działałby więc przeciwko tym, których dyrektywa ma chronić.

Druga część wyroku jest mniej znana, a w praktyce równie ważna. Sąd pytał, czy w procesie między spółką a bankiem musi z urzędu sprawdzać, czy umowa cesji nie zawiera nieuczciwych warunków wobec konsumenta.

„sąd krajowy nie ma obowiązku zbadania z urzędu nieuczciwego charakteru warunku umowy cesji wierzytelności zawartej przez konsumenta, jeżeli zawisły przed tym sądem spór między spółką będącą cesjonariuszem a przedsiębiorcą dotyczy nie tej umowy cesji, lecz wierzytelności konsumenta wobec tego przedsiębiorcy.”

TSUE, wyrok z 9 października 2025 r., C-80/24, pkt 2 sentencji

Czego TSUE nie rozstrzygnął

Trybunał orzekł, że prawo Unii nie zakazuje cesji i nie nakazuje w takim sporze badać z urzędu nieuczciwego charakteru warunków samej umowy cesji. Nie powiedział natomiast, że każda umowa przelewu jest ważna. O tym, czy konkretna cesja została skutecznie zawarta i czy nie narusza polskich przepisów, nadal decyduje sąd krajowy, jeżeli bank ją zakwestionuje. Takie zarzuty pojawiają się w omawianych sprawach; ich skuteczność zależy od dokumentów i okoliczności konkretnego przelewu.

Na czym banki podważają cesję i co na to sądy

Dla banku podważenie cesji jest najprostszą drogą do wygranej: jeżeli umowa przelewu jest nieważna albo nieudowodniona, spółka nie ma legitymacji i sąd oddala powództwo bez badania umowy kredytu. Instytut Wymiaru Sprawiedliwości przeanalizował akta 143 spraw o sankcję kredytu darmowego zakończonych w 2025 r. i wcześniej, a wyniki przedstawił wyniki na konferencji 9 listopada 2026 r. Z tego badania i z uzasadnień, które sami czytamy, wyłania się sześć powtarzających się zarzutów.

Zarzuty wobec umowy cesji i sposób ich oceny przez sądy

Zarzut bankuJak oceniają go sądy
Forma umowy. Cesję zawarto przez internet, bez kwalifikowanego podpisuSądy traktują taką umowę jako zawartą w formie dokumentowej. Problemem bywa dowód: część sądów uznawała, że przedstawione dokumenty nie wykazują, iż oświadczenie złożył ten konkretny konsument
Przedmiot cesji. Przelano „wszelkie roszczenia”, w tym przyszłePrzelew wierzytelności przyszłych jest dopuszczalny, ale wymaga skonkretyzowania przedmiotu. W kilku sprawach sądy stwierdziły wadliwość cesji właśnie z powodu braku takiej konkretyzacji
Moment cesji. Umowę zawarto, zanim konsument złożył oświadczenie o sankcjiWiększość sądów nie widzi przeszkód. Część orzeczeń przyjmuje jednak, że przed oświadczeniem wierzytelność nie istnieje i nie można jej przelać nawet jako przyszłej
Zbywalność. Roszczenie jest ściśle konsumenckieW zdecydowanej większości spraw sądy uznają przelew za dopuszczalny, także na rzecz przedsiębiorcy. Po wyroku C-80/24 ten zarzut stracił na znaczeniu
Cena. Konsument dostał ułamek wartości roszczeniaDwa podejścia: część sądów ocenia ekwiwalentność świadczeń, część uznaje, że to sprawa między konsumentem a nabywcą, na którą bank nie może się powoływać
Obejście prawa i nadużycie prawa. Spółka zarabia na przepisie, który miał chronić konsumentaStanowisko rygorystyczne: masowe pozwy to instrumentalizacja ochrony konsumenta. Stanowisko liberalne: samo dochodzenie roszczenia przez nabywcę nie jest nadużyciem

Jak to wygląda w konkretnych uzasadnieniach? Sąd Rejonowy w Gdyni w wyroku z 11 lipca 2025 r. (I C 701/23) w sporze ze SKOK uznał cesję za ważną, choć konsument otrzymał za roszczenie o 23 915,63 zł jedynie 2 100 zł netto. Skwitował to zdaniem, które dobrze pokazuje, jak sądy patrzą na cenę.

„Jednocześnie w kontekście wyniku procesu można wręcz stwierdzić, że umowa była dla konsumenta korzystna, skoro uzyskał z niej kwotę 2.100 zł, a powód przegrał proces w I. instancji.”

Sąd Rejonowy w Gdyni, wyrok z 11 lipca 2025 r., I C 701/23

W Łodzi bank również próbował podważyć przelew, wskazując na nieekwiwalentność świadczeń. Sąd pierwszej instancji, którego ocenę Sąd Okręgowy w Łodzi zaaprobował w wyroku z 25 maja 2026 r. (uzasadnienie z 12 czerwca 2026 r.) (III Ca 840/25), odpowiedział, że wierzytelność z sankcji nie jest prawem ściśle osobistym.

„wyłączenie takiej wierzytelności z obrotu stwarzałoby zagrożenie dla samych konsumentów, którzy nie chcąc osobiście dochodzić swoich praw przed sądem przeciwko instytucjom bankowym pozbawieni byliby tej możliwości, którą oferują spółki skupujące tego rodzaju wierzytelności”

Stanowisko Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia przytoczone w uzasadnieniu z 12 czerwca 2026 r. do wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 25 maja 2026 r., III Ca 840/25

W obu sprawach cesja się obroniła, a mimo to nabywcy roszczeń przegrali. To ważna obserwacja: ważność przelewu jest warunkiem koniecznym, ale o wyniku decyduje dopiero ocena umowy kredytu.

Kto składa oświadczenie o sankcji kredytu darmowego: konsument czy nabywca?

To najpoważniejszy spór prawny wokół cesji i ustawa nie daje na niego prostej odpowiedzi. Art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim stanowi, że w razie naruszenia wskazanych obowiązków „konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy”. Przepis mówi o konsumencie. Czy zatem oświadczenie może złożyć spółka, która kupiła roszczenie?

W orzecznictwie zarysowały się dwa stanowiska. Według pierwszego uprawnienie do złożenia oświadczenia jest prawem związanym z wierzytelnością i zgodnie z art. 509 § 2 Kodeksu cywilnego przechodzi na nabywcę razem z nią. Według drugiego ma ono charakter ściśle konsumencki, więc skorzystać z niego może wyłącznie konsument, a nabywca nie może go wykonać we własnym imieniu. Tam, gdzie sąd przyjmuje drugi pogląd, pozew spółki, która sama złożyła oświadczenie, zostaje oddalony bez względu na wady umowy kredytu.

Z tym wiąże się termin. Zgodnie z art. 45 ust. 5 ustawy uprawnienie do skorzystania z sankcji „wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy”. Cesja tego terminu nie przedłuża ani nie odnawia. Późniejszy proces nie odnawia rocznego terminu. Możliwość skutecznego złożenia lub ponowienia oświadczenia przez uprawnioną osobę trzeba ocenić indywidualnie przed upływem tego terminu. W naszej praktyce zauważamy, że właśnie na tym etapie, jeszcze przed pozwem, powstaje najwięcej błędów, których potem nie można cofnąć.

Jak kończą się procesy firm skupujących roszczenia

Badanie akt Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości daje pierwszy liczbowy obraz tego rynku. Trzeba pamiętać, że obejmuje sprawy zakończone w 2025 r. i wcześniej, a więc przed wyrokiem Trybunału w sprawie C-744/24 o odsetkach od kredytowanych kosztów, który zmienił sytuację kredytobiorców na korzyść.

Sprawy o sankcję kredytu darmowego zakończone w 2025 r. i wcześniej (badanie akt IWS, 143 sprawy)

WskaźnikWynik
Sprawy wniesione przez nabywców roszczeń109, czyli ponad 75 proc. próby
Powództwa oddalone97 ze 142 rozstrzygniętych merytorycznie
Powództwa uwzględnione w całości34
Powództwa uwzględnione w części11
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli60 oddalonych, 1 uwzględnione
Sąd Rejonowy Poznań-Nowe Miasto i Wilda22 uwzględnione (20 w całości, 2 w części), żadnego oddalonego

Dwa wnioski z tych liczb są mniej oczywiste, niż się wydaje. Po pierwsze, według autorów badania wynik nie zależał istotnie od tego, kto pozywał: w badanej próbie oddalono 97 ze 142 powództw rozstrzygniętych merytorycznie, czyli około 68,3 proc. Nie jest to wskaźnik skuteczności wszystkich spraw SKD ani prognoza wyniku konkretnego pozwu. Po drugie, ogromne znaczenie miał sąd. Ta sama kategoria spraw kończyła się niemal zawsze oddaleniem na warszawskiej Woli i zawsze uwzględnieniem w Poznaniu, co według badaczy tłumaczy, dlaczego nabywcy kierowali pozwy właśnie tam.

Nowsze orzeczenia pokazują oba kierunki. Sąd Okręgowy w Łodzi dwukrotnie oddalił apelacje spółek (III Ca 840/25 z 25 maja 2026 r., z uzasadnieniem z 12 czerwca, i III Ca 2955/25 z 24 sierpnia 2026 r., z uzasadnieniem z 14 września), przyjmując, że sankcja należy się za brak lub wadliwość informacji, a nie za samą niedozwoloną klauzulę. W drugiej z tych spraw ocenił też sposób prowadzenia sporu przez nabywcę.

„zarzuty powoda zostały sformułowane w oderwaniu od rzeczywistej woli i wiedzy kredytobiorcy, stanowiąc powielenie schematycznych twierdzeń używanych w podobnych sprawach.”

Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 14 września 2026 r. do wyroku z 24 sierpnia 2026 r., III Ca 2955/25

Z drugiej strony najważniejszy tegoroczny wyrok korzystny dla kredytobiorców zapadł właśnie w sprawie wniesionej przez nabywcę roszczenia. Sąd Najwyższy 8 lipca 2026 r. (II CSKP 89/26) uchylił wyrok oddalający powództwo spółki o 96 811,61 zł i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazał, że jedno naruszenie obowiązku objętego art. 45 ust. 1 może wystarczyć do zastosowania sankcji. Nie było to jednak prawomocne zasądzenie dochodzonej kwoty; podstawy sankcji wymagają oceny w konkretnej umowie. Omawiamy go w tekście o wyroku SN II CSKP 89/26. Cesja sama w sobie nie przekreśla więc szans. Słabo przygotowany pozew może jednak istotnie ograniczyć szanse powodzenia.

Ważne: poniższe liczby opisują wybraną próbę akt, a nie wszystkie sprawy w danym sądzie. Nie potwierdzają, że miejsce wniesienia pozwu samo przesądza o wyniku. Zestawienie zawiera 142 wyniki merytoryczne przy 143 zbadanych sprawach; nie przypisujemy wyniku pozostałej sprawie.

Konsument jako świadek we własnej dawnej sprawie

Po sprzedaży roszczenia kredytobiorca przestaje być stroną. Nie decyduje o treści pozwu, o wnioskach dowodowych ani o apelacji. Może natomiast zostać wezwany jako świadek i to, co powie, bywa dla sprawy rozstrzygające. W obu łódzkich sprawach sądy oparły się między innymi na zeznaniach kredytobiorców, z których wynikało, że zapoznali się z umową i że była dla nich jasna. W sprawie III Ca 2955/25 sąd odnotował, że kredytobiorca „był świadomy warunków umowy, w tym mechanizmu kredytowania prowizji”.

Z badania akt wynika jeszcze jedno ryzyko. Zdarzało się, że nabywca twierdził, iż umowę cesji zawarto elektronicznie, a konsument przesłuchany jako świadek temu zaprzeczał. Taki rozdźwięk między tym, co napisano w pozwie, a tym, co mówi osoba, której roszczenie dotyczy, jest dla sądu sygnałem, że spór prowadzi ktoś, kto sprawy nie zna. W procesie wytoczonym przez samego kredytobiorcę łatwiej od początku zestawić jego relację z dokumentami. Nie usuwa to jednak ryzyka rozbieżności ani obowiązku wykazania faktów istotnych dla roszczenia.

Który sąd rozpozna sprawę po cesji? Druk sejmowy nr 3299

Różnice między sądami sprawiły, że wybór sądu stał się elementem strategii. Nabywcy roszczeń zakładali siedziby tam, gdzie orzecznictwo było dla nich korzystne, i tam kierowali pozwy. Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął, czy wolno im pozywać przed sądem własnej siedziby: 29 października 2026 r. odmówił podjęcia uchwały w sprawie III CZP 19/26. Odpowiedź ma dać ustawodawca. Rządowy projekt nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego wpłynął do Sejmu 4 listopada 2026 r. jako druk nr 3299 i czeka na pierwsze czytanie.

„W okresie 5 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy powództwo konsumenta o roszczenie związane ze złożeniem oświadczenia, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (…), przeciwko kredytodawcy w rozumieniu tej ustawy lub jego następcom prawnym wytacza się przed sąd, w którego okręgu konsument ma miejsce zamieszkania. (…) Przelew wierzytelności związanej z roszczeniem, o którym mowa w ust. 1, nie wpływa na właściwość sądu. Pozew powinien zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania konsumenta.”

art. 2 rządowego projektu ustawy o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, druk sejmowy nr 3299

Jeżeli ustawa wejdzie w życie w tym kształcie, sprawa trafi do sądu miejsca zamieszkania konsumenta bez względu na to, kto jest powodem. W uzasadnieniu projektu napisano wprost, że przepis ma zapobiec kierowaniu spraw do sądu właściwego dla siedziby nabywcy, „obecnie często specjalnie założonej na potrzeby kierowania spraw do jednego sądu”. Nowe zasady obejmą tylko pozwy wniesione po wejściu ustawy w życie. Dla osoby, która sprzedała roszczenie, oznacza to między innymi, że właściwość sądu byłaby związana z jej miejscem zamieszkania. O potrzebie i sposobie przesłuchania świadka, w tym ewentualnym udziale zdalnym, decyduje sąd.

Co z tego wynika dla kredytobiorcy

Cesja roszczenia z sankcji kredytu darmowego jest legalna i dla części osób rozsądna, zwłaszcza przy niewielkich kwotach. Nasze stanowisko jest w tej sprawie stałe: przy niewielkiej wartości możliwego zwrotu koszty i ryzyko procesu trzeba szczególnie starannie porównać z oczekiwaną korzyścią; sama kwota udzielonego kredytu nie przesądza o opłacalności, o czym piszemy na stronie „Kiedy nie rekomendujemy pozwu”. Sprzedaż roszczenia ma jednak swoją cenę, i nie chodzi tylko o dyskonto. Kredytobiorca oddaje kontrolę nad sprawą, a jej wynik zaczyna zależeć od jakości cudzego pozwu, od tego, czy umowa przelewu wytrzyma zarzuty banku, i od tego, kto złożył oświadczenie.

Orzecznictwo z ostatnich miesięcy pokazuje też, że sądy coraz uważniej patrzą na to, czy za pozwem stoi konkretna historia konkretnego człowieka. Tam, gdzie sąd bada, czy naruszenie mogło utrudnić konsumentowi ocenę zobowiązania, rzetelnie przygotowany pozew, oparty na dokumentach i indywidualnych okolicznościach, pozwala lepiej przedstawić podstawy roszczenia niż argumentacja ograniczona do szablonu. Sama osoba powoda nie gwarantuje korzystnego wyniku. Dlatego przed podpisaniem umowy cesji warto zrobić dwie rzeczy: sprawdzić, ile jest warte całe roszczenie, na przykład w naszym kalkulatorze sankcji kredytu darmowego, i ustalić, do kiedy biegnie roczny termin. Obie te informacje są potrzebne niezależnie od tego, którą drogę się wybierze.

Najczęstsze pytania

Czy można sprzedać roszczenie z sankcji kredytu darmowego?

Tak. Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 9 października 2025 r. (C-80/24) uznał, że prawo Unii nie zakazuje zbycia takiej wierzytelności na rzecz podmiotu, który nie jest konsumentem. Ważność konkretnej umowy cesji ocenia jednak polski sąd.

Czy bank może podważyć umowę cesji?

Może. W omawianych sprawach podnosił takie zarzuty. Kwestionuje formę umowy, sposób określenia przelewanej wierzytelności, moment jej zawarcia i cenę. Jeżeli sąd uzna cesję za nieważną lub nieudowodnioną, oddala powództwo nabywcy bez badania umowy kredytu.

Czy po cesji firma może sama złożyć oświadczenie o sankcji kredytu darmowego?

To kwestia sporna. Część sądów uznaje, że uprawnienie przechodzi na nabywcę razem z wierzytelnością, część, że przysługuje wyłącznie konsumentowi. Bezpieczniej jest, gdy oświadczenie składa sam konsument przed upływem roku od wykonania umowy.

Czy po sprzedaży roszczenia będę wzywany do sądu?

Tak, to możliwe. Kredytobiorca nie jest już stroną, ale sąd może go przesłuchać jako świadka, między innymi co do okoliczności zawarcia umowy kredytu i umowy cesji.

Do którego sądu trafi sprawa po cesji?

Dziś jest to sporne. Według rządowego projektu (druk sejmowy nr 3299) przez pięć lat właściwy będzie sąd miejsca zamieszkania konsumenta, a przelew wierzytelności nie wpłynie na właściwość. Projekt czeka na pierwsze czytanie.

Sprawdź swoją umowę, zanim podpiszesz cesję

Bezpłatnie przeanalizujemy umowę kredytu lub pożyczki i ofertę odkupu, jeśli ją masz. Ocenimy podstawy sankcji, termin na złożenie oświadczenia i ryzyko procesu. Decyzję podejmujesz po rozmowie.

Zleć bezpłatną analizę umowySprawdź narzędzie SKDomat

Dział kredytów konsumenckich: pln@adwokatjsosnowski.pl · 509-127-276 · 780-091-562

Źródła i zakres informacji

Stan informacji: 18 listopada 2026 r. Dane z badania akt dotyczą spraw zakończonych w 2025 r. i wcześniej; nie są statystyką wszystkich postępowań. Opisane orzeczenia zapadły w indywidualnych sprawach i nie przesądzają o wyniku innych. Projekt ustawy może ulec zmianie w toku prac parlamentarnych. Materiał informacyjny nie zastępuje indywidualnej porady.