Sankcja kredytu darmowego a odsetki od prowizji – wyroki sądów w Warszawie i Kłodzku

Orzecznictwo · sankcja kredytu darmowego · odsetki od prowizji

Stan na 11 listopada 2026 r. · czas czytania ok. 14 min · Sosnowski Adwokaci i Radcowie Prawni

Artykuł omawia publicznie dostępne orzeczenia sądów. Same publikacje nie wskazują, że kancelaria prowadziła opisane sprawy.

Przy większości kredytów gotówkowych prowizja albo składka ubezpieczeniowa nie była płacona z kieszeni klienta, tylko doliczana do kwoty kredytu. Bank naliczał potem odsetki od całej sumy, także od pieniędzy, których klient nigdy nie dostał. Taki mechanizm może być podstawą analizy umowy. Jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki, konsument może skorzystać z sankcji kredytu darmowego (SKD): po złożeniu bankowi pisemnego oświadczenia spłaca tylko pożyczony kapitał, a zapłacone odsetki i koszty może odzyskać. Od jesieni 2026 r. w bazie orzeczeń SAOS są pełne uzasadnienia dwóch wyroków, w których konsumenci wygrali właśnie na tej podstawie: prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie (XXVII Ca 1992/25) i wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku (I C 323/26). Warszawski sąd ocenił odsetki od skredytowanej prowizji odwrotnie niż Sąd Okręgowy w Łodzi kilka miesięcy później w sprawie III Ca 2363/25. Wyjaśniamy, co dokładnie napisały sądy, czym te sprawy się różnią i jaki prosty błąd w oświadczeniu kosztował jednego z kredytobiorców kilkaset złotych.

Czy bank może naliczać odsetki od skredytowanej prowizji?

Zacznijmy od pojęć, bo na nich opiera się cały spór. Ustawa o kredycie konsumenckim odróżnia całkowitą kwotę kredytu, czyli pieniądze, które bank faktycznie oddaje klientowi do dyspozycji, od całkowitego kosztu kredytu, czyli odsetek, prowizji, opłat i ubezpieczeń. Gdy prowizja jest „kredytowana”, bank pożycza klientowi pieniądze na jej zapłatę i dolicza je do kapitału. Pytanie brzmi: czy od tej części wolno liczyć odsetki tak samo jak od gotówki, którą klient wydał na swoje cele?

Trybunał Sprawiedliwości UE odpowiedział na nie 23 kwietnia 2026 r. w wyroku C-744/24. Uznał, że prawo Unii stoi na przeszkodzie postanowieniom, które każą stosować stopę oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, ale także do kwot przeznaczonych na pokrycie jego kosztów. Bank może odbić sobie te koszty w inny sposób, na przykład proporcjonalnie wyższym oprocentowaniem, ale nie przez odsetki od prowizji. Trybunał dodał też, że nie ma znaczenia, czy kwota prowizji przeszła najpierw przez rachunek klienta. Szerzej o samym wyroku i o tym, jak banki rozliczają klientów, piszemy w przewodniku zwrot odsetek od prowizji.

Sam wyrok TSUE nie przesądził jednak, czy taki mechanizm otwiera drogę do sankcji kredytu darmowego. To zostawił sądom krajowym. I tu zaczynają się różnice, które dobrze widać w trzech uzasadnieniach opublikowanych w SAOS.

Czym jest sankcja kredytu darmowego i kiedy przysługuje →

Wyrok SO w Warszawie, XXVII Ca 1992/25: naruszenie „kaskadowe”

Sprawa dotyczyła pożyczki gotówkowej z 21 stycznia 2019 r. Klient złożył bankowi oświadczenie o skorzystaniu z SKD, a potem pozwał bank o 24 723,11 zł, czyli o 22 847,11 zł zapłaconych odsetek i 1 876 zł spłaconej prowizji. Sąd Rejonowy w Pruszkowie oddalił powództwo wyrokiem z 27 marca 2025 r. (I C 540/24). Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 21 maja 2026 r. zmienił to rozstrzygnięcie i zasądził całą kwotę. Ustalił też, że klient dalej spłaca pożyczkę bez odsetek i innych kosztów. Wyrok jest prawomocny, a jego pełne uzasadnienie jest dostępne w bazie SAOS pod sygnaturą XXVII Ca 1992/25.

Kluczowy był zapis umowy, który wymieniał „kwotę do wypłaty” 77 447,29 zł. Składały się na nią całkowita kwota pożyczki 74 720,01 zł i kredytowana prowizja 2 727,28 zł, a umowa wprost czyniła tę sumę podstawą do liczenia oprocentowania. Sąd uznał, że to nie jest tylko nieprecyzyjna informacja:

SO w Warszawie, XXVII Ca 1992/25

„Wskazanie w umowie zawyżonej „kwoty do wypłaty”, obejmującej skredytowany koszt w postaci prowizji, nie jest jedynie podaniem nieprawdziwej informacji. Jest również wskazaniem błędnej podstawy naliczania odsetek.”

Uzasadnienie wyroku z 21 maja 2026 r., SAOS

Z tego sąd wyprowadził łańcuch skutków. Skoro art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy wymaga podania w umowie „warunków stosowania” stopy procentowej, a umowa stosuje ją do niewłaściwej podstawy, to błędny jest ten element umowy. Błąd przenosi się dalej: na rzeczywistą roczną stopę oprocentowania i całkowitą kwotę do zapłaty (pkt 7) oraz na harmonogram spłat (pkt 8).

SO w Warszawie, XXVII Ca 1992/25

„Innymi słowy, wskutek naliczenia oprocentowania od części kapitału przeznaczonej na skredytowanie kosztów dochodzi do naruszenia art. 5 pkt 7 i 10 u.k.k. w zw. z art. 359 § 1 k.c., które „przenosi się” na całkowitą kwotę do zapłaty i rzeczywistą roczną stopę oprocentowania. Następuje „kaskadowe” naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 6, 7 i 8 u.k.k.”

Uzasadnienie wyroku z 21 maja 2026 r., SAOS

Banki często bronią się tym, że umowa poprawnie podaje całkowitą kwotę kredytu, a doliczona prowizja jest w niej opisana. Warszawski sąd odpowiedział na to wprost:

SO w Warszawie, XXVII Ca 1992/25

„Należy zauważyć, że nawet poprawne wskazanie w umowie całkowitej kwoty kredytu nie sanuje stosowania stopy oprocentowania do innej, wyższej podstawy.”

Uzasadnienie wyroku z 21 maja 2026 r., SAOS

Sąd zajął się też harmonogramem. Jego zdaniem wysokość rat ustalono z uwzględnieniem odsetek od kwot, które nie mogły być podstawą oprocentowania. Dodał, że „ukrycie” prowizji w kapitale nie jest właściwą praktyką, a harmonogram powinien wyodrębniać nie tylko część kapitałową i odsetkową raty, lecz także inne koszty, w tym prowizję.

Dlaczego wyrok C-472/23 nie uratował banku

Najważniejszym argumentem banków w sporach o odsetki od prowizji jest wyrok TSUE z 13 lutego 2025 r. w sprawie C-472/23. Trybunał uznał tam, że zawyżone RRSO nie jest samo w sobie naruszeniem obowiązku informacyjnego, jeżeli wynika z warunków umowy uznanych później za nieuczciwe. Sąd Okręgowy w Warszawie wyjaśnił, dlaczego to orzeczenie nie pasuje do sporu o odsetki od skredytowanych kosztów:

SO w Warszawie, XXVII Ca 1992/25

„Trybunałowi chodziło o koszty rodzajowo prawidłowe, a więc koszty, które mieszczą się w ramach RRSO, lecz postanowienia umowne, które ich dotyczą, zostały następnie uznane za abuzywne. Natomiast w umowie, która jest przedmiotem badania w niniejszej sprawie, RRSO została błędnie obliczona wskutek uwzględnienia kosztów rodzajowo nieprawidłowych (pobranych niezgodnie z prawem odsetek), czyli kosztów, które już wyjściowo nie powinny być zaliczane do RRSO.”

Uzasadnienie wyroku z 21 maja 2026 r., SAOS

Sąd powołał się przy tym na inny fragment tego samego wyroku C-472/23: nie ma znaczenia, czy parametr podany w umowie jest zawyżony, czy zaniżony. W obu przypadkach nie spełnia swojej funkcji. W uzasadnieniu padło zdanie, które dobrze oddaje logikę sankcji:

SO w Warszawie, XXVII Ca 1992/25

„Parametr błędny nie pozwala konsumentowi ocenić zakresu zobowiązania w stopniu nie mniejszym niż parametr pominięty, a zwykle w stopniu większym, bo wyklucza samą świadomość istnienia problemu.”

Uzasadnienie wyroku z 21 maja 2026 r., SAOS

Zwrot odsetek od prowizji a SKD: dwa etapy analizy umowy →

Drugie naruszenie: niejasne zasady zmiany opłat

Sąd podkreślił, że do skutecznego skorzystania z SKD wystarczy jedno naruszenie. Mimo to wskazał kolejne, z art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy. Taryfa opłat i prowizji przewidywała podwyżki z przyczyn, których klient nie był w stanie sprawdzić albo które zależały wyłącznie od woli banku. Sąd odwołał się do wyroków TSUE C-472/23 i C-471/24 i zaznaczył, że samo podanie górnej granicy podwyżki nie wystarcza, jeśli konsument nie może zweryfikować, czy przesłanka zmiany w ogóle wystąpiła.

SO w Warszawie, XXVII Ca 1992/25

„Innymi słowy, sam komunikat o granicach wzrostu nie sanuje arbitralności mechanizmu.”

Uzasadnienie wyroku z 21 maja 2026 r., SAOS

Czy sankcja nie jest zbyt surowa?

Banki przekonują, że utrata wszystkich odsetek za błąd w umowie to kara nieproporcjonalna. Warszawski sąd przeanalizował orzecznictwo TSUE (C-42/15, C-339/23, C-472/23, C-714/22, C-337/23 i C-744/24) i doszedł do wniosku, że sankcja jest proporcjonalna, gdy naruszenie może podważyć zdolność konsumenta do oceny zakresu zobowiązania. Błędy dotyczące oprocentowania, RRSO, całkowitej kwoty do zapłaty i harmonogramu właśnie takie są. Sąd nie dopatrzył się też nadużycia prawa po stronie klienta.

SO w Warszawie, XXVII Ca 1992/25

„Aktualne brzmienie przepisów u.k.k. nie przewiduje możliwości miarkowania tej sankcji (proporcjonalizacji jej wysokości).”

Uzasadnienie wyroku z 21 maja 2026 r., SAOS

Warto odnotować jeszcze jeden szczegół procesowy. Sąd nie potrzebował opinii biegłego, który przeliczyłby RRSO według wzoru ustawowego. Uznał, że skoro w umowie są inne naruszenia uzasadniające sankcję, taki dowód tylko przedłużyłby proces. To ważne dla osób, które obawiają się, że sprawa o SKD zawsze oznacza drogiego biegłego.

Czy oświadczenie o SKD musi zawierać kwotę? Lekcja warta ok. 860 zł

Klient z Warszawy wygrał niemal w całości, ale nie dostał odsetek za opóźnienie od dnia, którego żądał. Domagał się ich od 2 lutego 2024 r., czyli od dnia po doręczeniu bankowi oświadczenia o SKD. Sąd zasądził je dopiero od 25 maja 2024 r., bo oświadczenie nie zawierało wezwania do zapłaty.

SO w Warszawie, XXVII Ca 1992/25

„Doręczenie oświadczenia, z treści którego nie wynika żądanie, nie może być uznane za dokonanie wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia. „Świadczenie” nie zostało bowiem określone przez wierzyciela, który nie podał, spełnienia jakiego świadczenia się domaga. Wierzyciel nie jest zwolniony z określenia żądania nawet wówczas, gdy istnieją obiektywne trudności w sprecyzowaniu należnej kwoty.”

Uzasadnienie wyroku z 21 maja 2026 r., SAOS

Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia staje się wymagalne dopiero po wezwaniu do zapłaty (art. 455 k.c.). Skoro wezwania nie było, sąd uznał za nie dopiero doręczenie bankowi odpisu pozwu i doliczył 14 dni na zapłatę, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2002 r., I PK 88/02. W efekcie przepadło 113 dni odsetek ustawowych za opóźnienie. Przy stopie 11,25% w skali roku, obowiązującej w 2024 r., od kwoty 24 723,11 zł to około 861,08 zł. To nasze wyliczenie, sąd takiej kwoty nie podawał.

Sprawa z Kłodzka pokazuje drugą stronę medalu. Tamten kredytobiorca w oświadczeniu z 22 lipca 2024 r. nie tylko powołał się na konkretne naruszenia, ale też wezwał bank do zapłaty 57 307,20 zł w terminie 7 dni, podając stan na 10 maja 2024 r. Sąd zasądził odsetki od 6 sierpnia 2024 r., a bank tej daty nawet nie kwestionował.

Wniosek jest praktyczny. Jeżeli znasz już kwotę zapłaconych odsetek i kosztów, na przykład z zaświadczenia banku, warto wpisać ją do oświadczenia jako żądanie zapłaty, z terminem i datą, na którą liczona jest kwota. Sam brak kwoty nie odbiera prawa do sankcji, bo oświadczenie w sprawie warszawskiej uznano za skuteczne. Kosztuje jednak odsetki za kilka miesięcy, a przy dużych kredytach może to być więcej niż kilkaset złotych.

Jak wyliczyć zwrot odsetek od prowizji →

Wyrok SR w Kłodzku, I C 323/26: odsetki od kredytowanego ubezpieczenia

Druga sprawa dotyczyła kredytu konsolidacyjnego z 7 czerwca 2021 r. na 200 000 zł, oprocentowanego według WIBOR 3M plus 5,99% marży. Z tej kwoty 139 818,80 zł przeznaczono na cele konsumpcyjne, 42 144 zł na spłatę innych zobowiązań, a 18 037,20 zł na jednorazową składkę ubezpieczeniową (NNW i utrata pracy). Prowizję obniżono o 14 557,02 zł w zamian za ubezpieczenie. Całkowita kwota kredytu wynosiła 181 962,80 zł, całkowity koszt 87 348,87 zł, RRSO 8,65%, a kredyt miał być spłacany w 120 ratach po 2 293,12 zł. Sąd Rejonowy w Kłodzku wyrokiem z 20 sierpnia 2026 r. zasądził 57 307,20 zł, czyli odsetki zapłacone od czerwca 2021 r. do maja 2024 r. To wyrok pierwszej instancji; jego aktualnej prawomocności nie potwierdziliśmy. Uzasadnienie opublikowano w bazie SAOS pod sygnaturą I C 323/26.

Mechanizm był ten sam co w Warszawie, tylko kredytowanym kosztem była składka ubezpieczeniowa, a nie prowizja. Sąd zwrócił uwagę, że w części umowy bank posługiwał się pojęciem „kwota udzielonego kredytu” i właśnie od niej, łącznie ze składką, liczył odsetki:

SR w Kłodzku, I C 323/26

„Jest to sformułowanie nieznane ustawie o kredycie konsumenckim. W istocie konsument, a takim był powód nie miał wiedzy od jakich konkretnie kwot naliczone zostały odsetki umowne (…).”

Uzasadnienie wyroku z 20 sierpnia 2026 r., SAOS

Sąd uznał, że skoro odsetki liczono od sumy kapitału i składki, to zawyżone są i odsetki wskazane w umowie, i całkowity koszt kredytu, i obliczone z ich pomocą RRSO. Przypomniał też, że według art. 5 pkt 10 ustawy stopa oprocentowania dotyczy „wypłaconej kwoty kredytu”, a składka klientowi wypłacona nie została. Jako podstawę wskazał naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 6, 7 i 10 ustawy, powołując się na wyroki TSUE C-42/15 i C-377/14.

Umowa zawarta przez telefon i ciężar dowodu

Dla wielu czytelników najciekawszy może być wątek dowodowy. Kredyt zawarto na odległość, a informacje klient dostawał przez telefon. Bank nie wykazał, czy i kiedy przesłał formularz informacyjny ani w jaki sposób strony złożyły oświadczenia woli, choć umowa dopuszczała ekran dotykowy, rozmowę telefoniczną i SMS. Sąd dał wiarę zeznaniom klienta, że nie poinformowano go o oprocentowaniu składki ani o możliwości zapłacenia jej z własnych pieniędzy. Klient zeznał też, że bez ubezpieczenia nie dostałby kredytu.

SR w Kłodzku, I C 323/26

„Strona pozwana dołączyła do odpowiedzi na pozew dwie opinie prawne, które nie mają żadnego waloru dowodowego, obszernie przytaczała w odpowiedzi na pozew korzystne dla siebie orzecznictwo, nie uwzględniając wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zapadłych w 2026 r. (…)”

Uzasadnienie wyroku z 20 sierpnia 2026 r., SAOS

Ubezpieczenie kredytu jako klauzula niedozwolona →

Roczny termin liczony od spłaty i sześć lat przedawnienia

Bank twierdził, że roczny termin na złożenie oświadczenia o SKD liczy się od wypłaty kredytu. Gdyby sąd się z tym zgodził, oświadczenie z lipca 2024 r. byłoby spóźnione o ponad dwa lata. Sąd uznał jednak, że art. 45 ust. 5 ustawy mówi o „wykonaniu umowy” bez wskazania, przez którą stronę, więc chodzi także o wykonanie jej przez konsumenta, czyli o spłatę.

SR w Kłodzku, I C 323/26

„W ocenie Sądu, choć taka interpretacja w praktyce skutkuje istnieniem często długotrwałego stanu niepewności, gdyż konsument będzie mógł skorzystać z tego uprawnienia nawet po wielu latach od zawarcia umowy, to argumenty te powinny być podstawą zmian legislacyjnych.”

Uzasadnienie wyroku z 20 sierpnia 2026 r., SAOS

Odrzucony został też zarzut przedawnienia odsetek zapłaconych przed końcem 2022 r. Bank powoływał się na trzyletni termin dla świadczeń okresowych. Sąd odpowiedział, że to klient płacił raty, a jego roszczenie wynika z bezpodstawnego wzbogacenia banku, więc stosuje się termin sześcioletni: „w żadnym razie nie może być mowy o terminie 3-letnim”.

Ile masz czasu na SKD: czekać czy działać →

Na co bank może się powołać w apelacji

Wyrok z Kłodzka zapadł w pierwszej instancji; jego aktualnej prawomocności nie potwierdziliśmy, dlatego należy czytać go ostrożnie. Uzasadnienie opiera się na wyrokach C-42/15 i C-377/14 oraz na art. 5 pkt 10 ustawy, ale nie omawia wprost wyroków C-744/24 i C-472/23. W ewentualnej apelacji znaczenie może mieć także argumentacja dotycząca C-472/23, którą przyjął Sąd Okręgowy w Łodzi. Druga oś sporu to termin z art. 45 ust. 5: w naszej praktyce zauważamy, że większość sądów liczy go od spłaty kredytu, ale banki nadal konsekwentnie bronią poglądu, że biegnie od wypłaty.

W uzasadnieniu są też drobne niespójności. Data nadania oświadczenia została podana jako 23 lipca 2023 r., choć samo pismo pochodzi z 22 lipca 2024 r. Koszty procesu w uzasadnieniu wynoszą 6 417 zł (1 000 zł opłaty, 17 zł opłaty skarbowej i 5 400 zł wynagrodzenia pełnomocnika), a w opublikowanej sentencji 5 417 zł, przy czym sąd odsyła do postanowienia o sprostowaniu. To raczej oczywiste omyłki niż zarzuty zmieniające wynik sprawy, ale warto o nich wiedzieć, zanim zacytuje się ten wyrok we własnej sprawie. Odnotujmy też, że pozew obejmował wyłącznie zapłacone odsetki, bez składki ubezpieczeniowej.

Dlaczego SO w Łodzi orzekł odwrotnie: III Ca 2363/25

Wyrokiem z 17 sierpnia 2026 r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację konsumenta od wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia (XVIII C 69/25). Kredyt był znacznie mniejszy: 26 000 zł na cele konsumpcyjne i 4 229,04 zł kredytowanej prowizji, na 72 miesiące, z RRSO 13,53%. W końcowej części uzasadnienia prowizja pojawia się jako 4 299,04 zł, ale z cytowanej przez sąd umowy wynika kwota 4 229,04 zł. Uzasadnienie jest dostępne w bazie SAOS pod sygnaturą III Ca 2363/25.

Łódzki sąd odmówił zawieszenia postępowania, zauważając, że sprawa C-744/24 zakończyła się już wyrokiem. W ocenie merytorycznej oparł się jednak na wyroku C-472/23 i na rozdzieleniu dwóch reżimów: sankcji kredytu darmowego, która dotyczy tylko obowiązków informacyjnych, i badania klauzul niedozwolonych z art. 385¹ k.c. Kluczowy fragment brzmi tak:

SO w Łodzi, III Ca 2363/25

„Zatem niezależnie od tego, czy kredytodawca był uprawniony do pobierania odsetek od kredytowanych kosztów, czy też nie był do tego uprawniony, nie sposób uznać, by zamieszczając w umowie informacje uwzględniające naliczanie takich odsetek, naruszył tym samym obowiązek informacyjny przewidzianego w art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k., skoro konsument otrzymał w ten sposób informację wynikającą z rzeczywiście naliczonych odsetek i innych kosztów.”

Uzasadnienie wyroku z 17 sierpnia 2026 r., SAOS

Łódzki sąd uznał też, że prowizja nie była klauzulą niedozwoloną, bo „odzwierciedlała rzeczywiście ponoszone przez pozwanego koszty” udzielenia i obsługi kredytu. Konsument przegrał i ma zwrócić bankowi 135 zł kosztów postępowania odwoławczego.

Różnica między Warszawą a Łodzią sprowadza się do jednego pytania: czy informacja w umowie jest prawdziwa, jeśli wiernie opisuje bezprawny mechanizm? Łódź odpowiada, że tak, bo konsument dowiedział się, ile faktycznie zapłaci. Warszawa odpowiada, że nie, bo umowa wskazuje niezgodną z prawem podstawę oprocentowania, a odsetki od prowizji to koszt, który w ogóle nie powinien był się w niej znaleźć. Warto zauważyć, że warszawski wyrok zapadł po C-744/24 i szeroko go analizuje, a łódzki, choć późniejszy, odwołuje się do niego głównie przy wniosku o zawieszenie.

Trzy wyroki obok siebie

Co z tego wynika dla kredytobiorcy

Po pierwsze, sprawa o odsetki od skredytowanej prowizji albo składki nie jest przesądzona ani na korzyść klientów, ani banków. Mamy prawomocny wyrok sądu okręgowego, który po wyroku C-744/24 przyznaje rację konsumentowi, i prawomocny wyrok innego sądu okręgowego, który ją odbiera. Wynik zależy więc od sądu, od treści konkretnej umowy i od tego, jak dobrze opisano naruszenia. Warszawski wyrok pokazuje, że opłaca się wskazać ich kilka: oprocentowanie, RRSO, harmonogram i zasady zmiany opłat.

Po drugie, ważne są szczegóły umowy. W sprawie warszawskiej umowa wprost nazywała sumę kapitału i prowizji podstawą oprocentowania. W kłodzkiej bank posłużył się pojęciem „kwota udzielonego kredytu”, którego nie ma w ustawie. Takie sformułowania trzeba wyłapać przy analizie umowy, bo to na nich sądy budują uzasadnienia.

Po trzecie, warto pilnować formy. Oświadczenie o SKD powinno wskazywać naruszenia, a najlepiej także kwotę i termin zapłaty. Roczny termin z art. 45 ust. 5 większość sądów liczy od spłaty kredytu, ale gdy umowa została już spłacona, lepiej nie zwlekać. Jeżeli kredyt wciąż jest spłacany, wyrok warszawski pokazuje, że oprócz zapłaty można żądać ustalenia, że dalsze raty obejmują tylko kapitał.

Sprawdź w kalkulatorze, ile możesz odzyskać →

Najczęstsze pytania

Czytaj także