Generalną zasadą jest, że orzeczenia stanowione przez sądy konkretnego państwa, wywierają skutek prawny tylko na terytorium na którym zostały wydane, zatem, aby wyrok sądu zagranicznego mógł być wykonany w Polsce, niezbędne jest przeprowadzenie stosownego postępowania o stwierdzenie jego wykonalności.

Pamiętać jednak należy, iż czynnością poprzedzającą wykonalność wyroków, jest uznanie orzeczenia wydanego przez sąd zagraniczny. Uznawanie wyroków zagranicznych sądów cywilnych regulują przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, wskazać jednak należy, iż przepisy kodeksu znajdują zastosowanie jedynie w przypadku, gdy kwestia uznania zagranicznych orzeczeń nie została uregulowana odmiennie w aktach prawnych Unii Europejskiej.

Obecnie obowiązującym uregulowaniem w tym zakresie jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, najpierw należy więc sięgnąć do przepisów wskazanego rozporządzenia. Zgodnie z przepisami przytoczonego rozporządzenia, orzeczenia wydane w jednym państwie członkowskim są uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania. W związku z tym, każda zainteresowana strona może wystąpić o wydanie orzeczenia stwierdzającego, chyba że zachodzą podstawy do odmowy uznania.

Odmowa uznania na gruncie wskazanych przepisów następuje bowiem wówczas, gdy: uznanie byłoby oczywiście sprzeczne z porządkiem publicznym wezwanego państwa członkowskiego; pozwanemu, który nie wdał się w spór nie doręczono dokumentu wszczynającego postępowanie lub dokumentu mu równorzędnego w czasie i w sposób umożliwiający mu przygotowanie obrony, chyba że pozwany nie złożył przeciwko orzeczeniu środka zaskarżenia, chociaż miał taką możliwość; orzeczenia nie da się pogodzić z orzeczeniem wydanym między tymi samymi stronami w wezwanym państwie członkowskim; orzeczenia nie da się pogodzić z wcześniejszym orzeczeniem wydanym w innym państwie członkowskim lub w państwie trzecim w sporze o to samo roszczenie między tymi samymi stronami, o ile to wcześniejsze orzeczenie spełnia warunki konieczne do jego uznania w wezwanym państwie członkowskim; orzeczenie jest sprzeczne z jurysdykcją w sprawach dotyczących ubezpieczenia, umów konsumenckich lub indywidualnych umów o pracę, w przypadku gdy ubezpieczający, ubezpieczony, uposażony z tytułu ubezpieczenia, poszkodowany, konsument lub pracownik był stroną pozwaną, lub orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów dotyczących jurysdykcji wyłącznej.

Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie uznawania orzeczeń stanowią natomiast, iż orzeczenia sądów państw obcych wydane w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa, pod warunkiem, że nie zachodzą przeszkody określone ustawą. Wskazane przepisy będą miały zatem zastosowanie głównie w przypadku wyroków wydanych przez państwa spoza Unii Europejskiej. Ustawodawca w ich przypadku zrezygnował zatem z konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania, w celu uznania danego orzeczenia. Orzeczenie na gruncie wskazanych przepisów nie podlega natomiast uznaniu, jeżeli: nie jest prawomocne w państwie, w którym zostało wydane; zapadło w sprawie należącej do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich; pozwanemu, który nie wdał się w spór co do istoty sprawy, nie doręczono należycie i w czasie umożliwiającym podjęcie obrony pisma wszczynającego postępowanie; strona w toku postępowania była pozbawiona możności obrony; sprawa o to samo roszczenie między tymi samymi stronami zawisła w Rzeczypospolitej Polskiej wcześniej niż przed sądem państwa obcego; jest sprzeczne z wcześniej wydanym prawomocnym orzeczeniem sądu polskiego albo wcześniej wydanym prawomocnym orzeczeniem sądu państwa obcego, spełniającym przesłanki jego uznania w Rzeczypospolitej Polskiej, zapadłymi w sprawie o to samo roszczenie między tymi samymi stronami; uznanie byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (klauzula porządku publicznego).

Z wnioskiem o ustalenie, że orzeczenie sądu państwa obcego podlega albo nie podlega uznaniu, może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny. Do wniosku o ustalenie, że orzeczenie sądu państwa obcego podlega uznaniu, należy dołączyć urzędowy odpis orzeczenia, dokument stwierdzający, że orzeczenie jest prawomocne oraz uwierzytelniony przekład na język polski wskazanych dokumentów, natomiast do wniosku o ustalenie, że orzeczenie nie podlega uznaniu, należy załączyć urzędowy odpis orzeczenia wraz z jego uwierzytelnionym przekładem na język polski. Wskazany wniosek rozpoznaje sąd okręgowy, który byłby miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy rozstrzygniętej orzeczeniem sądu państwa obcego lub w którego okręgu znajduje się miejscowo właściwy sąd rejonowy, a w braku tej podstawy – Sąd Okręgowy w Warszawie.

Uznawanie wyroków na gruncie prawa karnego reguluje natomiast przepis art. 114a Kodeksu karnego, który został do ustawy wprowadzony celem przyjęcia międzynarodowej ważności wyroków karnych. Regulacja ta stanowi implementacje decyzji ramowej Rady 2008/675/WSiSW z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie uwzględniania w nowym postępowaniu karnym wyroków skazujących zapadłych w państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Zgodnie ze wskazanym uregulowaniem, wyrokiem skazującym jest również prawomocne orzeczenie skazujące za popełnienie przestępstwa wydane przez sąd właściwy w sprawach karnych w państwie członkowskim Unii Europejskiej, chyba że według ustawy karnej polskiej czyn nie stanowi przestępstwa, sprawca nie podlega karze albo orzeczono karę nieznaną ustawie. Przepisu powyższego nie stosuje się jednak, jeżeli informacje uzyskane z rejestru karnego lub od sądu państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie są wystarczające do ustalenia skazania albo orzeczona kara podlega darowaniu w państwie, w którym nastąpiło skazanie.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *