Obecnie obowiązujące przepisy stanowią, iż dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską, aż do uzyskania pełnoletniości, natomiast samo pojęcie władzy rodzicielskiej to w szczególności prawo i obowiązek rodziców do sprawowania opieki nad osobą małoletniego, wychowywanie dziecka oraz sprawowanie pieczy nad jego majątkiem. Najkorzystniejsze z punktu widzenia dobra dziecka jest, aby władza rodzicielska wykonywana była w sposób niezmienny i stały przez obojga rodziców, jednakże z racji różnych życiowych zdarzeń, nie zawsze jest to możliwe. Bardzo często również rozstrzygnięcie sądu określające sposób wykonywania władzy rodzicielskiej, właśnie ze względu na dobro dziecka, nie może pozostać niezmienne i dlatego konieczne jest ponowne orzekanie w tym zakresie.

            Powszechnie przyjmuje się, iż o ograniczeniu władzy rodzicielskiej można mówić wtedy, gdy dochodzi do ingerencji sądu w jej wykonywanie i w wyniku tej ingerencji następuje zmiana władzy rodzicielskiej, polegająca na zmniejszeniu jej zakresu w stosunku do zakresu przysługującemu rodzicom z mocy prawa.

            Zmiana sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej rodziców żyjących w rozłączeni, może polegać na powierzeniu jednemu z rodziców sprawowania pełnej władzy rodzicielskiej, ograniczając tym samym udział drugiego rodzica do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do dziecka. Ograniczenie władzy rodzicielskiej najczęściej następuje w przypadku rozstania rodziców, wówczas pełnia władzy rodzicielskiej będzie przysługiwała temu rodzicowi pod którego opieką dziecko stale przebywa. W przypadku, gdy rodzice dotąd razem zamieszkiwali wspólnie z małoletnim, a następnie nastąpił rozpad związku i wyprowadzenie się jednego z rodziców, sąd najpierw będzie musiał zdecydować u którego z rodziców należy ustalić miejsce pobytu dziecka. Sąd w takim przypadku bierze pod uwagę dobro dziecka, jednakże nie można pominąć również obiektywnych uwarunkowań, takich jak wiek dziecka, jego płeć, możność osobistego wykonywania władzy rodzicielskiej, stałość miejsca pracy i zamieszkania rodziców, ich warunki mieszkaniowe, stan zdrowia rodziców oraz wiek.

Kierując się przede wszystkim dobrem dziecka, należy zauważyć, iż ograniczenie władzy rodzicielskiej jednego z rodziców nie rzadko jest wręcz pożądane i konieczne. Bardzo często rodzice pozostają w konflikcie co utrudnia, a czasem wręcz uniemożliwia komunikację między nimi, natomiast wychowanie dziecka wymaga współdziałania i niejednokrotnie podejmowania pilnych decyzji i działań, które nie mogą zostać odsunięte w czasie z racji braku kontaktu z drugim rodzicem. Przesłanką uzasadniającą ograniczenie władzy rodzicielskiej jest np. zamieszkiwanie rodzica poza granicami kraju w którym dziecko się wychowuje, jak również pozbawienie wolności i przebywanie w areszcie.

            Ograniczając władzę rodzicielską rodzica do określonych obowiązków i uprawnień względem małoletniego, orzeczenie sądu sprowadza się do określenia, co wolno rodzicowi w stosunku do dziecka. W orzeczeniu określającym sposób wykonywania władzy rodzicielskiej sąd wymieni przysługujące rodzicowi z ograniczoną władzą rodzicielską uprawnienia, natomiast w przypadku praw i obowiązków nie wymienionych w orzeczeniu, rodzic ten traci uprawnienie do współdecydowania w owych sprawach dotyczących dziecka, jak również nie może dziecka w tym zakresie reprezentować. Jeśli zatem sąd zdecydował, iż władza rodzicielska została ograniczona do współdecydowania o kierunku kształcenia dziecka, to rodzic ten nie może współdecydować np. o rodzaju świadczeń zdrowotnych udzielanych dziecku na których przeprowadzenie wymagana jest zgoda opiekuna. Treść obowiązków i uprawnień rodzica, który został ograniczony w wykonywaniu władzy rodzicielskiej, najczęściej obejmuje: decyzje związane ze zmianą miejsca pobytu dzieci, organizowanie małoletnim wypoczynku i wakacji, leczenie, wybór szkoły, nauka pozaszkolna. Bardzo często również w orzeczeniu o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej, sąd określa czas i miejsce widywania się rodzica ograniczonego we władzy rodzicielskiej z dziećmi.

            W zakresie, w jakim władza rodzicielska nie została ograniczona, przysługuje ona w równym zakresie obojgu rodzicom, na takich samych zasadach. Zatem jeśli każdy z rodziców jest uprawniony do wyboru szkoły małoletniego, wówczas spór powstały na tym tle może zostać poddany pod rozstrzygnięcie przez sąd opiekuńczy, gdyż wybór szkoły dotyczy istotnej sprawy dziecka, a żadne z rodziców nie jest uprawnione do samodzielnego decydowania o tej kwestii, wbrew woli drugiego rodzica.

            Istotnym jest, iż ograniczenie władzy rodzicielskiej nie jest równoznaczne z jej pozbawieniem i nie może wykraczać, aż tak daleko. Należy podkreślić i uznać za słuszne stanowisko Sądu Najwyższego mówiące, iż zakres obowiązków i uprawnień określonych w sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej nie może mieć wpływu na uprawnienia rodziców w kwestii decydowania o sferach wykraczających poza typowe decyzje dotyczące osoby dziecka. Typowym przykładem ogólnej sprawy, wynikającej z prawa podmiotowego, będzie zmiana nazwiska dziecka, na dokonanie której konieczna jest zgoda rodzica ograniczonego w sprawowaniu władzy rodzicielskiej.

            Pamiętać również należy, iż określenie obowiązków i uprawnień rodzica ograniczonego w sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej następuje wyłącznie w stosunku do osoby dziecka, zatem, jeżeli sąd w orzeczeniu nie ureguluje tego odmiennie, jedynym uprawnionym do zarządu majątkiem dziecka będzie rodzic posiadający pełnię władzy rodzicielskiej. Sąd może jednakże zlecić zarząd niektórymi składnikami majątku dziecka, np. przedsiębiorstwem, temu z rodziców, którego władza rodzicielska została ograniczona, jeśli zajmuje się lub jest specjalistą w zakresie zarządu nad przedsiębiorstwem.

            Orzeczenie o ograniczeniu władzy rodzicielskiej jednego z rodziców nie jest orzeczeniem, które nigdy nie podlega zmianie. Sąd może orzec o zmianie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej, jeżeli wymaga tego dobro dziecka, co w praktyce oznacza zmianę sytuacji faktycznej na podstawie której orzeczono o ograniczeniu władzy rodzicielskiej rodzica.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *