Rozwód wpływa na całą rodzinę i nie chodzi tutaj tylko o małoletnie dzieci rozwodzących się małżonków, lecz również o inne im osoby bliskie, a więc rodziców, rodzeństwo, dziadków. Pogorszenie relacji na linii teściowie- synowa, czy teściowie- zięć, jest bardzo często spotykane, zazwyczaj wówczas rodzi się również pytanie co zrobić by odzyskać np. nieruchomość, którą rodzice jednego z małżonków darowali swemu dziecko i jego małżonkowi, nikt bowiem nie przypuszczał, że małżeństwo zakończy się rozwodem i że część majątku rodzinnego trafi, de facto, do osoby obcej. Rozwiązaniem powyższego problemu jest odwołanie dokonanej darowizny, pamiętać jednakże należy, że skuteczność odwołania zależy od kilku ustawowych przesłanek, zaś samo orzeczenie rozwodu pomiędzy obdarowanymi małżonkami nie uzasadnia odwołania darowizny.

Zgodnie z regulacjami Kodeksu cywilnego, darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Podstawową przesłanką odwołania darowizny jest więc rażąca niewdzięczność obdarowanego zasadniczo bezpośrednio dotycząca darczyńcy. W doktrynie podkreśla się, że postępowanie obdarowanego sprzeczne z normami moralnymi może bezpośrednio dotyczyć darczyńcy, wypełniając ustawowe przesłanki rażącej niewdzięczności – jeśli dotyczy norm powszechnie respektowanych. Tak rozumiana niewdzięczność może przejawiać się w różnych zachowaniach obdarowanego, a każde takie zachowanie może stanowić odrębną podstawę do skorzystania przez darczyńcę z sankcji odwołania darowizny.

Rażąca niewdzięczność może się przejawiać zarówno przez działania, jak i zaniechania, np. w spełnieniu obowiązków obciążających obdarowanego. Z kolei w wyroku z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt: I ACa 875/16, Sąd Apelacyjny w Krakowie wskazał, że „pod pojęcie rażącej niewdzięczności podpada tylko takie zachowanie się obdarowanego, polegające na działaniu lub zaniechaniu skierowanym bezpośrednio lub nawet pośrednio przeciwko darczyńcy, które oceniając rzecz rozsądnie, musi być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę”.

Z powyższego wynika zatem, że skuteczne odwołanie darowizny jest możliwe tylko wówczas, gdy obdarowany wykaże się rażącą niewdzięcznością wobec darczyńcy, z kolei sam fakt orzeczenia rozwodu pomiędzy obdarowanymi małżonkami, nie wypełnia przesłanki rażącej niewdzięczności i nie może stanowić podstawy do odwołania darowizny. Przytoczona teza znajduje potwierdzenie również w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 11 marca 2003 r., sygn. akt: V CKN 1829/00 wskazał, iż „zdrada małżeńska, której dopuścił się obdarowany w stosunku do córki darczyńców, nie usprawiedliwiająca jej oceny jako rażącej niewdzięczności względem darczyńców, nie uzasadnia odwołania darowizny”.

Z kolei Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt: I ACa 44/16 zauważył, że „ocena rażącej niewdzięczności obdarowanego musi uwzględniać przede wszystkim jego naganne zachowania bezpośrednio wobec darczyńców. Wprawdzie dopuszcza się możliwość skutecznego odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego przejawiającej się w nagannym zachowaniu i czynach wymierzonych w osobę (osoby) najbliższą darczyńcy, jednak możliwość taka winna być zastrzeżona dla szczególnych, najbardziej drastycznych przypadków”, na podstawie powołanego orzeczenia wysnuć zatem można wniosek, że odwołanie darowizny z powodu rozwodu byłoby możliwe, jednakże tylko wówczas, gdy zostanie wykazane naganne zachowanie obdarowanego, który tym właśnie zachowaniem doprowadził do rozpadu rodziny.

Pamiętać ponadto należy, że skuteczne odwołanie darowizny możliwe jest tylko w określonym terminie, ustawa wskazuje bowiem, że darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego. Jeśli więc przyczyną odwołania darowizny dokonanej na rzecz zięcia miałoby być stosowanie przez niego przemocy wobec córki darczyńców, to termin do odwołania darowizny nie będzie biegł od momentu orzeczenia rozwodu z winy zięcia, lecz od chwili, gdy darczyńcy dowiedzieli się o nagannym zachowaniu zięcia.

Oczywiście może się zdarzyć, że rodzice o problemach małżeńskich dziecka dowiadują się dopiero wraz z orzeczeniem rozwodu, jeśli jednakże już wcześniej pozyskali oni informacje o problemach w małżeństwie, wówczas termin do odwołania darowizny biegnie od tego momentu. Bardzo istotny jest zatem moment w którym darczyńcy dowiedzieli się o podstawie do odwołania darowizny, a nie fakt wydania orzeczenia rozwodowego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *