Spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi, jest to tzw. przyjęcie proste, przyjąć spadek lecz z ograniczeniem tej odpowiedzialności, tzw. przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, oraz spadek odrzucić. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

Brak złożenia oświadczenia we wskazanym terminie jest jednoznaczne z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza, czyli spadkobierca będzie odpowiadać za długi spadkodawcy, lecz tylko do wartości otrzymanego spadku. Takie ukształtowanie przepisów znacznie poprawiło sytuację spadkobierców, gdyż w nieodległej przeszłości brak oświadczenia co do spadku równoznaczny był z prostym przyjęciem spadku czyli z pełną odpowiedzialnością za zobowiązania spadkodawcy, jednakże mimo tej ograniczonej odpowiedzialności, nadal spadki obciążone długami są odrzucane, w celu oszczędzenia sobie kłopotu z zaspokajaniem wierzycieli.

Sytuacja z odrzuceniem komplikuje się jednak nieco, gdy spadkobierca mieszka poza granicami, gdyż nie rzadko przyjazd do kraju w oznaczonym terminie nie jest możliwy, na szczęście odrzucić spadek można również będąc za granicą.

Zgodnie z regulacjami Kodeksu cywilnego, oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Przepisy dopuszczają zatem dwie formy, w których spadkobierca może złożyć oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Oświadczenie można złożyć ustnie i wówczas sporządza się z takiego oświadczenia protokół, lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym. Istotne jest, że kompetencje do urzędowego poświadczenia mają jedynie notariusze, jednakże zgodnie z ustawą prawo konsularne, konsul również może poświadczyć własnoręczność podpisu.

Jeśli więc spadkobierca przebywa poza granicami kraju i pragnie odrzucić przypadający mu spadek, w pierwszej kolejności powinien udać się do konsula, który potwierdzi urzędowo podpis złożony na pisemnym oświadczeniu o odrzuceniu spadku.

Następnie należy owe oświadczenie przesłać do właściwego sądu rejonowego, czyli do sądu rejonowego, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu spadkobiercy, a w toku postępowania o stwierdzenie praw do spadku – do sądu spadku. Pamiętać należy, iż oświadczenie o odrzuceniu spadku powinno zawierać: imię i nazwisko spadkodawcy, datę i miejsce jego śmierci oraz miejsce jego ostatniego zamieszkania, tytuł powołania do spadku oraz treść złożonego oświadczenia.

W przypadku oświadczenia, którego podpis poświadczył konsul, termin do jego złożenia zostanie zachowany, jeżeli pismo wpłynie do sądu w terminie 6 miesięcy od dowiedzenia się przez spadkobiercę o tytule powołania albo w tym terminie zostanie nadane w polskiej placówce pocztowej.

Nie wystarczy więc, żeby przed upływem ustawowego terminu do odrzucenia spadku konsul poświadczył złożony na nim podpis, konieczne jest, aby pismo to wpłynęło przed jego upływem do sądu lub żeby zostało nadane w polskiej placówce pocztowej. Bez znaczenia jest natomiast kto prześle to pismo do sądu, może więc to zrobić spadkobierca, notariusz, osoba trzecia, czy zostało ono złożone w ramach toczącego się już w sądzie postępowania, np. w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku lub o dział spadku, czy też zostało złożone niezależnie od nich, np. poza rozprawą.

Ponadto, możliwe jest udzielenie pełnomocnictwa do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku, które powinno być sporządzone w formie pisemnej z podpisem urzędowo poświadczonym, czyli poza granicami kraju podpis na takim pełnomocnictwie również powinien potwierdzić konsul. Brak urzędowego poświadczenia podpisu obwarowane zostało rygorem nieważności.

W doktrynie przyjmuje się, iż pełnomocnictwo do przyjęcia lub odrzucenia spadku powinno określać osobę spadkodawcy, natomiast nie jest konieczne, aby spadkobierca wyraźnie wskazywał w jaki sposób pełnomocnik ma przyjąć spadek lub czy ma go odrzucić. Spadkobierca może pozostawić tę decyzję do uznania pełnomocnika, który np. może podjąć ją dopiero po zaznajomieniu się z informacjami dotyczącymi składu majątku spadkowego.

Podobnie jeśli spadkobierca nie określa sposobu przyjęcia spadku, pełnomocnik ma swobodę co do tego, czy przyjmie spadek wprost czy z dobrodziejstwem inwentarza. Za ewentualne zaniedbania w tym względzie ponosił będzie on odpowiedzialność odszkodowawczą. Możliwe jest również ustanowienie przez pełnomocnika substytuta, o ile tylko umocowany będzie on do przyjęcia lub odrzucenia spadku w tym samym zakresie co pierwotnie powołany pełnomocnik.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *