TAGI: ADWOKAT RODZINNY WARSZAWA / ADWOKAT OPIEKA NAD DZIECKIEM / KANCELARIA ADWOKACKA WARSZAWA KONTAKTY Z DZIECKIEM

Pozbawienie władzy rodzicielskiej to instytucja prawna wciąż jeszcze budząca liczne kontrowersje. W świadomości społecznej pozbawienie władzy rodzicielskiej stale, mylnie łączone jest z całkowitym zerwaniem więzi między rodzicami a dziećmi. Warto zaakcentować zatem, iż pozbawienie władzy rodzicielskiej uniemożliwia rodzicom jedynie podejmowanie decyzji w sprawach dotyczących dziecka. Pomimo, odebranych praw rodzicielskich rodzic ma prawo a wręcz obowiązek utrzymywania kontaktów z dzieckiem.

Postępowanie w przedmiocie pozbawienia władzy rodzicielskiej wszczęte zostaje na wniosek. Z powyższym wnioskiem można wystąpić w sytuacji, gdy zachodzą określone ustawą przesłanki do pozbawienia władzy rodzicielskiej. Jak wynika z art. 111 § 1 k.r. i o. „jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców”.

            Warto pochylić się nad wyliczonymi w powyższym artykule przyczynami uzasadniającymi pozbawienie władzy rodzicielskiej. Zgodnie z przyjętym w doktrynie stanowiskiem za trwałą przeszkodę w wykonywaniu obowiązków rodzicielskich uznaje się min.: „zaginięcie tego z rodziców, co do którego sąd orzeka pozbawienie władzy rodzicielskiej, jego wyjazd na stałe lub nawet na czas nieokreślony za granicę, połączony z całkowitym brakiem zainteresowania dzieckiem, umieszczenie go w zakładzie karnym w celu odbycia długotrwałej kary, umieszczenie go z powodu nieuleczalnej choroby w odpowiednim zakładzie leczniczym”. Ponadto o trwałej przeszkodzie w wykonywaniu władzy rodzicielskiej mówi się także, „gdy rodzice przebywają razem z dzieckiem, ale np. z powodu bardzo ciężkiej i przewlekłej choroby w ogóle nie są w stanie wykonywać władzy rodzicielskiej” (K. Pietrzykowski (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. Wyd. 4, Warszawa 2015).

Jak wskazuje stanowisko doktryny i orzecznictwa za nadużywanie lub zaniedbywanie wykonywania władzy rodzicielskiej uznać należy: „nałóg pijaństwa rodziców; ich rozwiązły tryb życia; uprawianie przestępczego procederu (np. utrzymywanie się z kradzieży); uchylanie się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka; nadmierne karcenie, zwłaszcza cielesne, dziecka; wykorzystywanie dziecka do czynów nierządnych, w tym nakłanianie go do uprawiania prostytucji; zmuszanie dziecka do nadmiernej pracy w domu, jak też zarobkowej; wychowywanie dziecka we wrogości do drugiego z rodziców; nakłanianie dziecka do przestępczego procederu; doprowadzenie, przez brak dbałości, do nagannego zachowywania się dziecka w szkole i do złych jego postępów w nauce” (K. Pietrzykowski (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. Wyd. 4, Warszawa 2015).

Przy formułowaniu wniosku o pozbawienie władzy rodzicielskiej należy pamiętać, iż jak wskazuje J. Ignaszewski „nie każde zaniedbywanie obowiązków rodzicielskich skutkuje pozbawieniem władzy rodzicielskiej. Muszą to być zaniedbania rażące, a więc poważnej wagi, zagrażające prawidłowemu rozwojowi dziecka, wskazujące, że dalsze wykonywanie władzy nie rokuje pozytywnej prognozy co do zapewnienia dziecku należytej opieki, troski o rozwój fizyczny i duchowy, przygotowania dziecka do pracy odpowiednio do jego uzdolnień”.

Należy wskazać, iż wniosek w przedmiocie pozbawienia władzy rodzicielskiej może być złożony przez każdą osobę, która ma w powyższym interes prawny. Takimi osobami niewątpliwie będą członkowie rodziny małoletniego. Wnioskodawcą niejednokrotnie są również szkoły, do których uczęszcza małoletni czy placówki opiekuńcze w których przebywa. Z przedmiotowym wnioskiem może również wystąpić prokurator. Należy również wskazać, iż postępowanie w przedmiocie pozbawienia władzy rodzicielskiej może zostać wszczęte z urzędu przez sad. Zgodnie bowiem z przepisami i stanowiskiem doktryny „sąd opiekuńczy, zawiadomiony przez sąd karny o okolicznościach wymienionych w art. 51 k.k. lub art. 23 k.k., jest obowiązany wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie pozbawienia albo ograniczenia władzy rodzicielskie”

Uczestnikami postępowania w przedmiocie pozbawienia władzy rodzicielskiej są rodzice małoletniego, wobec których toczone jest postępowanie a także wnioskodawca. Warto zaznaczyć, iż w sytuacji gdy jeden z rodziców występuje z wnioskiem o pozbawienie władzy rodzicielskiej drugiemu występuje on w charakterze wnioskodawcy. Uczestnikiem postępowania w sprawie o pozbawienie władzy rodzicielskiej nie jest natomiast małoletni. Jak wynika bowiem z postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1997r. sygn. akt III CZP 63/97 „uregulowany w art. 12 ust. 2 Konwencji o prawach dziecka (Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526) obowiązek zapewnienia dziecku możliwości wypowiedzenia się w każdym postępowaniu, które jego dotyczy, nie oznacza przyznania dziecku w sprawie o pozbawienie nad nim władzy rodzicielskiej statusu uczestnika postępowania”.

Ważną informacją w przedmiocie uczestników postępowania w sprawie o pozbawienie władzy rodzicielskiej jest ta, iż każdorazowo w powyższym postępowaniu występuje prokurator. Zgodnie z treścią art. 5981 k.r. i o. “w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką prokuratorowi doręcza się odpis wniosku i zawiadamia się go o terminach rozprawy”.

W czasie postępowania sąd przesłucha rodziców małoletniego dziecka, celem uzyskania informacji na temat zasadności wniosku, sposobu wykonywania przez rodziców władzy rodzicielskiej nad małoletnim, zaspokajania potrzeb małoletniego, jego rozwoju, sytuacji rodzinnej. Sąd może zgodnie z art. 2161 k.p.c. wysłuchać także małoletnie dziecko, . “jeżeli jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala. Wysłuchanie dziecka odbywa się poza salą posiedzeń sądowych”.

W sprawie o pozbawienie władzy rodzicielskiej należy tak jak w innych sprawach sądowych przedstawiać dowody oraz świadków na potwierdzenie okoliczności wskazanych we wniosku o pozbawienie władzy rodzicielskiej i uzasadniających powyższe. Sąd w sprawie o pozbawienie władzy rodzicielskiej dopuszcza niektóre dowody z urzędu. Niepisaną zasadą jest to, iż sądy korzystają z opinii Rodzinnego Ośrodka Opiekuńczo-Diagnostycznego. Jak wynika z tezy postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 1998r. sygn. akt I CKN 1074/97 “dowód z opinii rodzinnego ośrodka diagnostyczno – konsultacyjnego powołany na okoliczność łączącej rodzica z dzieckiem więzi uczuciowej oraz prognozy co do prawidłowego wypełniania obowiązków wynikających z władzy rodzicielskiej dotyczy okoliczności mających dla rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie władzy rodzicielskiej istotne znaczenie”.

Zgodnie z uchwałą Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 5 listopada 1973 r. sygn. Akt III CZP 67/73 “sąd, rozpoznając sprawę o pozbawienie władzy rodzicielskiej w składzie jednego sędziego i dwóch ławników, wydaje w tym samym składzie orzeczenie kończące postępowanie także wówczas, gdy stwierdza brak podstaw do pozbawienia władzy rodzicielskiej i rozstrzygnięcie ogranicza do wydania zarządzeń przewidzianych w art. 109 k.r i o.” Powyższe wskazuje na fakt, iż rozprawa w przedmiocie pozbawienia władzy rodzicielskiej odbywa się każdorazowo przez sędziom i dwoma ławnikami, a postępowanie kończy się postanowieniem.

            Należy wskazać, iż pozbawienie rodziców władzy rodzicielskiej przez sąd nie oznacza, że przedmiotowa władza nie może być przywrócona. Ustawodawca przewidział w art. 111 § 2 k.r. i o., że „w razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrócić”.

1 Comment

  1. Eweela napisał(a):

    Dziękuję, znalazłam tu wiele przydatnych informacji. Natomiast interesuje mnie jeszcze kwestia tego prokuratora, czy występuje także w postępowaniu wszczętym przez jednego z rodziców wobec drugiego? Czy tylko gdy jakaś instytucja chce pozbawić praw obojga rodziców? no i kwestia opłat, bo wszędzie jest inaczej i w końcu nie wiadomo… Dziękuję.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *