Obejrzyj wywiad udzielony przez adwokata Jacka Sosnowskiego w TVP2

miniaturka

Poniżej także bardziej szczegółowe omówienie tematu

Czasy, gdy oszczędności chowane były do skarpety lub innej, równie wymyślnej kryjówki, już dawno odeszły w niepamięć, gdyż teraz większość środków przechowuje się na kontach oszczędnościowych lub rachunkach bankowych. Jest to zdecydowanie bezpieczniejszy i wygodniejszy sposób na lokowanie oszczędności życia, jednak jeśli posiadacz takich rachunków nie poinformował najbliższych o ich posiadaniu i o zgromadzonych na nich aktywach, to w przypadku jego śmierci, spadkobiercy mogą mieć nie lada problem z uzyskaniem dostępu do zgromadzonych na takich kontach środków.

Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów Prawa bankowego, banki nie są zobowiązane do ustalania czy posiadacz danego rachunku nie żyje i w związku z tym nie muszą poszukiwać jego potencjalnych spadkobierców. W praktyce wygląda to tak, że w przypadku śmierci posiadacza danego rachunku, bank wypłaci zgromadzone środki spadkobiercom zmarłego, ale tylko w przypadku, gdy osoby te posiadają sądowe stwierdzenie nabycia spadku lub poświadczenie dziedziczenia sporządzone przez notariusza. Wskazana kwestia nie budzi więc wątpliwości, gdyż mamy wówczas do czynienia z dziedziczeniem w rozumieniu przepisów Kodeku cywilnego, podkreślić jednak należy, że nabycie zgromadzonych środków na zasadach ogólnych będzie możliwe tylko, gdy spadkobiercy będą mieć o nich wiedzę, a więc, gdy będą wiedzieć w jakim banku zmarły posiadał rachunki i konta, gdyż bank sam się do nich nie zgłosi.

Odrębną kwestią jest natomiast sporządzona przez posiadacza rachunku dyspozycja wkładem na wypadek śmierci. Zgodnie z obowiązującymi przepisami Prawa bankowego, posiadacz rachunku, może polecić pisemnie bankowi dokonanie, po swojej śmierci, wypłaty z rachunku wskazanym przez siebie osobom, a więc: małżonkowi, wstępnym (tj. rodzicom, dziadkom, itd), zstępnym (tj. dzieciom, wnukom, itd) lub rodzeństwu określonej kwoty pieniężnej. Złożenie takiej dyspozycji przez posiadacza rachunku powoduje, że bank wskazanym w niej osobom wypłaca zgromadzone przez posiadacza środki, bez konieczności przeprowadzenia postępowania spadkowego po takiej osobie. Pamiętać jednak należy, iż kwota wypłacana na podstawie złożonej dyspozycji wkładem, bez względu na liczbę złożonych dyspozycji, a więc niezależnie od liczby osób wskazanych przez posiadacza rachunku, nie może być wyższa niż dwudziestokrotne przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku. Jeśli więc na rachunku została zgromadzona kwota przewyższająca ustawowy limit pieniędzy, który może być wypłacony na podstawie złożonej dyspozycji wkładem, wchodzi ona do masy spadkowej po zmarłym i będzie podlegać dziedziczeniu na podstawie testamentu bądź na zasadach ogólnych, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego.

Wypłata przez bank środków z rachunków posiadanych przez inną osobę, w przypadku jej śmierci, nastąpi również, gdy wypłacona kwota ma pokryć koszty pogrzebu posiadacza rachunku. Uzyskanie środków pieniężnych we wskazanej sytuacji jest jednak możliwe tylko, gdy osoba ubiegająca się o ich wypłatę przedstawił rachunki stwierdzające wysokość poniesionych przez nią kosztów i to w wysokości nieprzekraczającej kosztów urządzenia pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku. Pamiętać jednak należy, iż zarówno dyspozycja wkładem na wypadek śmierci, jak również zwrot poniesionych kosztów pogrzebu, możliwy jest tylko w sytuacji, gdy jedynym posiadaczem danego rachunku była osoba, która zmarła, a więc w przypadku rachunku prowadzonego na rzecz kilku osób, tzw. rachunku wspólnego, wskazane regulacje nie znajdą zastosowania.

Obecnie obowiązujące uregulowania, przewidują więc kilka rozwiązań, mających na celu zabezpieczenie interesów osób najbliższych w przypadku śmierci osoby, która posiadane przez siebie środki pieniężne przechowywała na rachunkach bankowych, istotne jednak jest, co zostało już powyżej zasygnalizowane, że spadkobiercy takiej osoby muszą mieć wiedzę na temat rachunków i kont posiadanych przez zmarłego, aby móc zwrócić się do banku z wnioskiem o wypłatę zgromadzonych środków, gdyż banki nie są zobligowane do poszukiwania ewentualnych spadkobierców, więc takich czynności po prostu nie wykonują. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy zmarły posiadacz miał długi wobec banku, gdyż wówczas banki częściej zadają sobie trud odnalezienia spadkobierców, aby wyegzekwować swą wierzytelność. Dlatego jeśli nie jesteśmy pewni czy nasz bliski zmarły miał konta bankowe bądź jakie dyspozycje względem nich poczynił, warto dokładnie zapoznać się z korespondencją zmarłego oraz posiadanymi dokumentami, gdyż tam mogą znajdować się informacje o ewentualnych rachunkach. W przypadku braku wiedzy na temat posiadanych przez zmarłego rachunków, konieczne stanie się uzyskanie od poszczególnych banków informacji, czy spadkodawca nie zostawił po sobie oszczędności, gdyż obowiązek ustalenia takich kwestii spoczywa na potencjalnych spadkobiercach. Takie działania są jednak zwykle bardzo czasochłonne i wymagają sporo zaangażowania.

Wkrótce jednakże, sytuacja spadkobierców posiadaczy rachunków bankowych istotnie się zmieni, gdyż od 1 lipca 2016 r. mają zacząć obowiązywać nowe przepisy Prawa bankowego, które nakładają na banki więcej obowiązków, poprawiając tym samym sytuację spadkobierców posiadaczy rachunków. Na gruncie nowych regulacji, banki, podczas zawierania umowy o prowadzenie rachunku, zobowiązane będą do poinformowania, w sposób zrozumiały, o możliwości wydania przez posiadacza rachunku dyspozycji wkładem na wypadek śmierci, a w przypadku powzięcia przez bank informacji o śmierci posiadacza rachunku, który wydał dyspozycję wkładem, bank będzie obowiązany niezwłocznie zawiadomić wskazane przez posiadacza rachunku osoby o możliwości wypłaty określonej kwoty. Nowe przepisy mają również rozwiązać kwestię tzw. rachunków uśpionych, czyli rachunków nieaktywnych, których posiadacze zmarli, a do których praw nie zgłosili ich spadkobiercy, gdyż nie posiadali stosownych informacji na ten temat. Na gruncie znowelizowanych przepisów, umowa rachunku bankowego, będzie ulegać rozwiązaniu z chwilą śmierci posiadacza rachunku albo z dniem uznania rachunku za „uśpiony”. Rachunkiem „uśpionym” będzie natomiast rachunek, w odniesieniu do którego posiadacz w okresie 10 lat nie wykazał żadnej aktywności, tj. nie złożył żadnej dyspozycji dotyczącej rachunku, w szczególności nie skierował do banku polecenia wypłaty środków pieniężnych z tego rachunku, jak również nie skorzystał z karty płatniczej np. w celu wypłaty gotówki lub sprawdzenia salda na rachunku. Bank zobowiązany będzie również, aby na co najmniej sześć miesięcy przed upływem owego dziesięcioletniego terminu braku aktywności na koncie, do poinformowania posiadacza rachunku o skutkach upływu tego okresu. Jednakże, z upływem 5 lat od dnia wydania ostatniej dyspozycji dotyczącej rachunku, bank będzie zobowiązany wystąpić do ministra właściwego do spraw wewnętrznych o udostępnienie danych z rejestru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) umożliwiających ustalenie czy posiadacz rachunku żyje. W związku z powyższym, banki będą zostaną zobowiązane do ustalania przyczyn dlaczego na danym rachunku jest brak aktywności oraz czy jego posiadacz nadal żyje. Nowe przepisy przewidują również utworzenie Centralnej informacji w której zawarte będą zbiorcze informacje o rachunkach. W praktyce, każdy uprawniony będzie mógł wystąpić z żądaniem udzielenia zbiorczej informacji np. do jednego z banków, który przeszuka bazę i przekaże informację o wszystkich rachunkach posiadanych przez osobę objętą wnioskiem, co znacznie ułatwi spadkobiercom dotarcie do środków zgromadzonych przez zmarłego.

W związku z podobnym charakterem rachunku bankowego i rachunku w SKOK analogiczne zmiany wprowadzono zarówno w Prawie bankowym, jak i w Ustawie o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *