Choroba psychiczna jednego z małżonków z całą pewnością może doprowadzić do trwałego i zupełnego rozkładu między małżonkami i wówczas orzeczenie rozwodu będzie uzasadnione, odrębną kwestią pozostaje natomiast przypisanie winy za rozpad małżeństwa osobie, która z chorobą psychiczną się zmaga.

Zgodnie jednakże ze stwierdzeniem Sądu Najwyższego, które zostało wyrażone w wyroku z dnia 5 stycznia 2001 r., sygn. akt: V CKN 915/00: choroba psychiczna małżonka nie wyklucza przypisania mu winy trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Uzasadniając zajęte przez siebie stanowisko Sąd Najwyższy stwierdził, iż za zawinione należy uznać takie zachowanie się małżonka, które narusza obowiązki wynikające z przepisów prawa lub zasad współżycia społecznego i w rezultacie prowadzi do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia.

Istotne jest, że po stronie małżonka nie musi wystąpić zamiar doprowadzenia do takiego rozkładu. Taki bowiem zamiar oznaczałby wystąpienie jedynie winy umyślnej, a brak jest podstaw, aby ograniczyć winę rozkładu pożycia jedynie do tej postaci. Aby małżonkowi cierpiącemu z powodu choroby psychicznej przypisać winę za rozkład małżeństwa, należy ustalić czy małżonek ten mógł lub powinien był przewidzieć skutki swojego zachowania, wystarczy zatem, aby po jego stronie wystąpiła wina nieumyślna.

Wystąpienie choroby psychicznej u jednego z małżonków jest niewątpliwie ciężkim doświadczeniem, które niestety często prowadzi do zerwania więzi między małżonkami i finalnie do rozwodu. Wykazanie winy małżonka w rozkładzie pożycia stron, który cierpi na chorobę psychiczną jest szczególnie trudne, a czasem nawet społecznie nieakceptowane, gdyż małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy, w szczególności w chorobie, nie jest jednakże nie możliwe, a z pomocą w tym względzie przychodzi orzecznictwo sądowe.

W przytoczonym powyżej wyroku Sąd Najwyższy wskazał bowiem, że przypisanie małżonkowi winy w powstaniu rozkładu pożycia wymaga ustalenia, iż małżonek ten naruszył, w sposób umyślny lub nieumyślny, obowiązki wynikające z ustawy, np. obowiązek wspólnego pożycia, obowiązek wzajemnej pomocy i wierności oraz współdziałania dla dobra rodziny, a także wynikające z zasad współżycia społecznego. Przypisanie takiemu małżonkowi winy za rozkład pożycia stanowi ujemną ocenę moralną postępowania takiego małżonka.

W takich ujemnych kategoriach można więc postrzegać zachowanie się małżonka, który mając świadomość swoich dolegliwości i ewentualnych negatywnych tego skutków, odmawia poddania się leczeniu bądź utrudnia kontynuowanie podjętego wcześniej leczenia, wskazane bowiem zachowanie może prowadzić do naruszenia obowiązku przeciwdziałania sytuacjom zagrażającym stabilności rodziny czy bezpieczeństwu osób najbliższych.

Przeczytaj także:

Choroba psychiczna partnera – rozwód czy unieważnienie małżeństwa

Jak podkreśla się w orzecznictwie, sam fakt istnienia choroby psychicznej małżonka nie może wyłączać możliwości ustaleń co do jego winy i ewentualnego przypisania mu jej. Odmowa leczenia, czyniona w okresach świadomości małżonka, musi bowiem się spotkać z ujemną oceną, jeżeli ten małżonek ma świadomość, że jego choroba zagraża najbliższym, a pomimo tego uniemożliwia albo utrudnia swoje leczenie.

Udowodnienie, że chory małżonek nie chce poddać się leczeniu może nastąpić np. poprzez przesłuchanie świadków, którzy mają wiedzę o przebiegu leczenia małżonka lub można wnioskować, aby sąd zapoznał się z dokumentacją medyczną chorego małżonka z której wynikać będzie, że leczenie nie przebiega systematycznie. Małżonek chory psychicznie, poza odmową kontynuowania leczenia, może również przejawiać inne zachowania, które oceniane będą ujemnie, jak choćby nadużywanie alkoholu przez niego, i wówczas takie zachowanie również może stanowić podstawę do przypisania winy małżonkowi za rozkład pożycia stron.

Choroba psychiczna małżonka może jednak również całkowicie wykluczyć przypisanie mu winy rozkładu pożycia małżeńskiego. Przypisanie bądź nieprzypisanie winy małżonkowi w rozkładzie pożycia zależy jednakże od rodzaju choroby, a także od tego, czy przyczyną rozkładu pożycia było jedno konkretne zdarzenie, np. zdrada, czy też występuje wiele przyczyn rozłożonych w czasie. Przypisanie winy rozkładu pożycia małżonkowi cierpiącemu na chorobę psychiczną będzie zależało od okoliczności konkretnej sprawy, zaawansowania choroby, a przede wszystkim od rodzaju występującej choroby. Jeśli bowiem działanie lub zaniechanie małżonka następuje w stanie niepoczytalności czy choćby przemijającego zakłócenia czynności psychicznych, wówczas takiego małżonka nie można obciążyć winą za rozkład pożycia stron.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *